S.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ 2008 – 2009 ÖĞRETİM YILI
BORÇLAR HUKUKU GENEL HÜKÜMLER VİZE İMTİHANI
23.1.2009
ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:
NO: Normal Öğretim ( ) II. Öğretim ( )
TALİMAT: 1. Süre 60 dakikadır. 2. Her soru 4 puandır. Yanlışlar doğruları götürmez. 3. Tükenmez ya da mürekkepli kalem kullanılacaktır. Cevapları cevap anahtarına, ilgili seçeneğin üzerine (X) işareti koyarak işaretleyiniz. Cevap kutusunu tamamen karalayarak doldurmayınız. 4. İptal ettiğiniz seçeneğin yanına iptal yazarak açıkça belirtiniz. 5. Mevzuat kullanmak serbesttir. Ancak bilgisayar çıktısı ile Türkçeleştirilmiş ya da sadeleştirilmiş kanun adı altında yayınlanan kitaplar kullanılamaz. Kullananlar hakkında kopya işlemi yapılacaktır.
SORULAR VE CEVAPLAR
S. 1. Bir kira sözleşmesinde kiracıya, kiralanan taşınmazın bahçesini sulama ve hırsızlara karşı koruma yükümlülüğü de yüklenmiştir. Bu ne tür bir yükümlülüktür?
a) Aslî edim yükümlülüğü b) Yan edim yükümlülüğü c) İfaya yardımcı yan yükümlülük d) Koruma yükümlülüğü e) Külfet
S. 2. Adi kefalette, alacaklının asıl borçludan önce kefile başvurması halinde kefilin bir def’i ileri sürerek, önce asıl borçluya başvurulmasını isteme hakkı vardır. Bu ne tür bir def’idir?
a) Kesin, tam def’i b) Geciktirici, tam def’i c) Bağımlı, geciktirici def’i d) Bağımsız, kesin def’i e) Geciktirici, kısmî def’i
S. 3. Aşağıdakilerden hangisi teknik anlamda bir itiraz değil, def’idir?
a) Borçlunun borcu ödediğini ileri sürmesi b) Borçlunun, sözleşmenin şekle aykırı olduğunu ileri sürmesi c) Borçlunun, borcun hiç doğmadığını ileri sürmesi d) Borçlunun, borcun imkânsızlık sebebiyle sona erdiğini ileri sürmesi e) Hiçbiri
S. 4. İrade beyanları yorumlanırken dikkate alınması gereken hususlar yeni güven teorisine göre aşağıdakilerden hangisidir?
a) Somut olaydaki muhatabın bildiği ve bilmesi gereken hususlar b) Objektif üçüncü kişinin bildiği ve bilmesi gereken hususlar c) Farazî bir muhatabın bildiği ve bilmesi gereken hususlar d) Hem objektif üçüncü kişinin hem de somut olaydaki muhatabın bildiği ve bilmesi gereken hususlar e) Hem somut olaydaki muhatabın hem de farazî muhatabın bildiği ve bilmesi gereken hususlar
S. 5. A ile B arasında yapılan bir kira sözleşmesinde taraflar her konuda anlaşmışlar ancak yıllık artışların ne kadar olacağı üzerinde anlaşma sağlayamamışlardır. Bununla beraber bu konuyu daha sonra halletmeye karar vermişler ve kiralanan taşınmaz kiracıya teslim edilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) Sözleşmenin objektif esaslı noktaları üzerinde anlaşılamadığı için sözleşme kurulmamıştır. b) Sübjektif esaslı noktalar üzerinde anlaşılamamış ancak sözleşme kurulmuştur. Sözleşme boşluğu hâkim tarafından doldurulacaktır. c) Objektif yan noktalar üzeride anlaşılamamıştır. Ancak sözleşme kurulmuştur. Boşluk hâkim tarafından doldurulacaktır. d) Sübjektif yan noktalar üzerinde anlaşılamamıştır. Ancak sözleşme kurulmuştur. Boşluk hâkim tarafından doldurulacaktır. e) Objektif yan noktalar üzerinde anlaşılamadığı için sözleşme kurulmamıştır.
S. 6. Hukuk Fakültesi öğrencisi A, yabancı dil öğrenmek için dershaneye yazılmıştır. Ücret 12 taksitte ödenecektir. Dershane tarafından A’ya imzalattırılan taahhütnamede kurs süresinin bir yıl olduğu, eğer öğrenci bir yıldan önce ayrılacak olursa kalan taksitlerini ödemekle yükümlü bulunduğu yazılıdır. Taahhütname 11 punto normal harflerle yazılmıştır. Ücret ve taksit miktarı yazılı olmayan taahhütnamenin bir fotokopisi öğrenciye verilmiştir. Dershaneye iki ay devam eden A, Fakültedeki derslerine zaman ayıramadığı için dershaneyi bırakmıştır. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) Kanun bu tür sözleşmeleri şekle bağlamamıştır. Bu nedenle sözleşme geçerlidir. A kalan taksitlerini ödemek zorundadır. b) Kanun’un bu tür sözleşmeler için öngördüğü şekil ispat şeklidir. Dershane sözleşmenin kurulduğunu ispat edemeyeceği için kalan taksitleri talep edemez. c) Kanunun bu tür sözleşmeler için öngördüğü şekil adi yazılı şekildir. Sözleşme bu şekle uygun olduğu için geçerlidir. A, kalan taksitleri ödemek zorundadır. d) Kanunun bu tür sözleşmeler için öngördüğü şekil mevsuf yazılı şekildir. Sözleşme şekle aykırı olduğu için geçerli olmadığından A kalan taksitleri ödemek zorunda değildir. e) Kanunun bu tür sözleşmeler için öngördüğü şekil adi yazılı şekildir. Sözleşme şekle aykırı olduğu için geçersizdir. Ancak ifasına başlandığı için geçersizliğin ileri sürülmesi dürüstlük kuralına aykırıdır.
S. 7. Hata halinde hangi müeyyide sözkonusu olur?
a) Yokluk b) Geri alma c) İptal d) Butlan e) Eksiklik
S.8. Aşağıdakilerden hangisi hukukî işlem değildir?
a) Vakıf kurma b) Mirasın reddi c) İhtar d) Vasiyetname e) Takas
S. 9 Bir sözleşmenin hükümlerinden sadece bir tanesi kanunun emredici hükümlerine aykırı ise nasıl bir müeyyide sözkonusu olur?
a) Mutlak butlan b) Nispî butlan c) Kısmî butlan d) İptal e) Bu sözleşme geçerlidir.
S. 10. Aşağıdakilerden hangisi hâkim tarafından resen dikkate alınamaz?
a) İptal edilebilirlik b) Eksiklik c) Butlan d) Yokluk e) Borcun sona ermiş olması
S. 11. Gabin hakkında söylenenlerden hangisi doğrudur?
a) Kendi kusuruyla müzayakaya düşen gabin iddiasında bulunamaz. b) Bir yakını müzayakaya düşen kişi, kendisi müzayaka halinde olmadığı için gabini ileri süremez c) Sözleşme yapma teklifi gabin iddiasında bulunan kişiden gelmişse, sömürme kastı bulunmadığı için gabinden söz edilmez. d) Tacirler ancak müzayaka haline düşmüşlerse gabin iddiasında bulunabilirler. e) Gabinin öğrenildiği andan itibaren 1 yıl içinde iptal davası açılması gerekir.
S. 12. Muvazaa hakkında söylenenlerden hangisi doğrudur?
a) Muvazaalı işlemin tarafları birbirlerine karşı muvazaa iddiasında bulunamazlar. b) Muvazaa, iki kişinin anlaşmasını gerektirdiğinden, tek taraflı hukukî işlemlerde muvazaa olmaz. c) Muvazaa, kanuna karşı hile ile bir arada bulunabilir. d) Muvazaalı işlemden zarar gören kişinin, öğrenme anından itibaren 1 yıl içinde dava açması gerekir. e) Nispî muvazaada, görünürdeki işlem taraf iradeleri uyuşmadığı için, gerçek (gizli) işlem ise şekil eksikliği sebebiyle geçersizdir.
S. 13. Davacı şirket vekili, müvekkili şirketin ortağı ve aynı zamanda müdürü olan Gürbüz'ün, davalılara ait aracın karıştığı trafik kazasında ağır şekilde yaralandığını, şirketin tüm teknik ve idari işlerini yürüten ve inşaat mühendisi olan Gürbüz'ün uzun süreli tedavisi sebebiyle bir kamu kurumundan aldıkları ihaleyi başkasına devir zorunda kaldıklarını ve bu yüzden zarara uğradıklarını ileri sürerek, tazminat davası açmıştır? (Y. 4. HD. 25.2.1992 t., E. 1990/12979 K.1992/2257)
Siz hâkim olsaydınız nasıl karar verirdiniz?
a) Davayı kabul eder, tazminata hükmederdim. b) Olayda şirketin zararı olmadığı için davayı reddederdim. c) Olayda uygun illiyet bağı olmadığı için davayı reddederdim. d) Olayda hukuka aykırılık bağı olmadığı için davayı reddederdim. e) Davalılar Gürbüz’e kusurlu olarak zarar vermişlerse de, şirkete zarar vermek istememişlerdir. Kusur olmadığı için davayı reddederdim.
S.14. Davacı, dava dışı S’ye ait daireyi S.’nin vekili davalı Ö'den satın ve teslim aldığını, daha sonra Ö’nün, istenen 3.660.000.000.-TL'yi vermezse tapuyu başkasına devredeceğini beyan etmesi üzerine daireyi kaybetmemek için baskı altında bu parayı ödemek zorunda kaldığını öne sürerek bu bedelden 210.000.000.-TL tapu gideri düşüldükten sonra bakiye 3.450.000.000.-TL'nin sebepsiz zenginleşen davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkemece 3.035.000.000.-TL'nin davalı Ö'den tahsiline karar verilmiştir. (Y.18. HD. 11.07.2005 t., 2005/8399 E., 2005/11966 K.)
Sizce mahkemenin kararı doğru mudur?
a) Yanlıştır, çünkü bu davanın Ö değil S aleyhine açılması gerekirdi. b) Doğrudur, çünkü burada Ö, S’nin vekili olduğu için Ö’nün ikrahı S’nin ikrahı sayılır. Bu da bir iptal sebebidir. c) Doğrudur. Çünkü ikrahta bulunan Ö’dür. Davacı dilerse Ö, dilerse S aleyhine dava açabilir. d) Yanlıştır, çünkü bu davanın hem Ö, hem S aleyhine birlikte açılması gerekirdi. e) Kafam karıştı, bir şey diyemeyeceğim.
S. 15. Uyarlama ile ilgili olarak söylenenlerden hangisi doğru değildir?
a) Sözleşme kurulmadan önce var olan ancak taraflarca bilinmeyen bir sebebe dayanılarak uyarlama talebinde bulunulamaz. b) Borçlu borcunu ifa etmişse uyarlama talebinde bulunamaz. Fakat uyarlama talebinde bulunmuş ve ihtirazî kayıtla ödeme yapmışsa uyarlamayı isteyebilir. c) Uyarlama talebinde bulunan kişinin ekonomik olarak müzayaka haline düşmesi gerekmez. d) Tacirlerin basiretli bir tacir gibi davranma mükellefiyetleri olduğundan, şartlardaki değişikliği öngöremediklerini iddia edemezler. Bu nedenle uyarlama talebinde de bulunamazlar. e) Şartların değişmesine kendi kusuruyla sebep olan ya da edimler arasındaki dengeni bozulmaması için gerekli tedbirleri almayan taraf uyarlama talep edemez.
S. 16. A, komşusunun sabaha kadar havlayan köpeğine öldürücü dozda zehir ihtiva eden bir et parçası vermiş, fakat henüz zehir etkisini göstermeden, A’nın fiilinden habersiz olan B de aynı şekilde, içine öldürücü dozda zehir kattığı eti köpeğe yedirmiş, köpek zehirlenme sonucunda ölmüştür. Burada ne tür bir illiyet vardır?
a) Yalın ortak illiyet b) Kusurlu ortak illiyet c) Yarışan illiyet d) Önüne geçilen (farazî) illiyet e) Seçimlik illiyet
S. 17. Aşağıdakilerden hangisi mücbir sebebin unsurlarından biri değildir?
a) Mücbir sebep teşkil eden olayın önceden öngörülemez oluşu. b) Olayın kaçınılamaz bir olay olması. c) Zararlı sonuç ile mücbir sebep teşkil eden olay arasında illiyet bağının bulunması. d) Olayın, sorumluluğu araştırılan kişinin işletme ya da faaliyet alanı dışında gerçekleşen bir olay olması. e) Sayılanların hepsi mücbir sebebin bir unsurudur.
S. 18. Uygun illiyet bağının tespiti açısından şartın genelleştirilmesi yapılırken Türk Hukukundaki hâkim teoriye göre hangi hususlar (şartlar) dikkate alınır?
a) Fiilin işlendiği anda yalnız fail tarafından bilinen veya bilinebilecek olan şartlar b) Fiilin işlendiği anda normal bir insan tarafından bilinen ya da bilinebilecek olan şartlar c) Fiilin işlendiği anda üstün yetenekli, ideal bir kişinin bildiği ve bilebileceği şartlar ile failin bildiği ve bilebileceği şartlar d) Fiil işlendikten sonra fail tarafından bilinen ve bilinebilecek olan şartlar e) Fiilin işlendiği anda mevcut bulunan ve o anda veya sonradan normal bir insan tarafından bilinebilecek olan, hayat tecrübelerine göre gerçekleşebileceği tahmin edilebilen şartlar ile fail tarafından bilenen şartlar.
S. 19. Hata hakkında söylenenlerden hangisi doğru değildir?
a) Kendi kusuru ile hataya düşen kişi yapmış olduğu sözleşme ile bağlıdır. b) Karşı tarafın kimliğine düşülen hata her zaman esaslı hata olmayabilir c) Konuda hata her zaman esaslı hatadır. d) Basit hesap hatası esaslı hata değildir. Fakat hesap hatası sözleşmenin saikini oluşturuyorsa ve bu hata olmasaydı sözleşme yapılmazdı denilebiliyorsa esaslı hata sayılır e) Edim ya da karşı edim miktarında düşülen hata her zaman esaslı hata değildir.
S. 20. Hile hakkında söylenenlerden hangisi doğru değildir?
a) Hileyi yapan kişide aldatma kastı yoksa hileden söz edilemez. b) Temsilci ya da yardımcının hilesi halinde üçüncü kişinin hilesinden söz edilemez. c) Üçüncü kişinin hilesi halinde hileye maruz kalan hile hükümlerine dayanarak sözleşmeyi iptal edebilir. Fakat karşı taraf üçüncü kişinin hilesini bilmiyor ve bilebilecek durumda değilse, karşı tarafın zararını tazmin etmek zorunda kalır. d) Susmak suretiyle de hile yapılabilir. e) Hilenin etkisi ile yapılan sözleşmeye icazet vermek, tazminat talep etme hakkını ortadan kaldırmaz.
S. 21. Aşağıdakilerden hangisi ihkak-ı hakkın şartlarından biri değildir?
a) Kişi, kendisinin veya bir yakının hakkını korumak için kuvvete müracaat etmelidir. b) Korunmak istenen hak ile ihlâl edilen menfaat arasında bir denge bulunmalıdır. c) Hakkın korunabilmesi için başka bir çare kalmamalıdır d) Korunmak istenen bir hak olmalıdır e) Sayılanların hepsi ihkak-ı hakkın şartlarındandır.
S. 22. Avcı A’nın av tüfeği ile yaraladığı tavşanı diğer avcı B’nin köpeği yakalamış, köpeğin tavşanı parçalayacağını anlayan A, köpeğe ateş ederek yaralanmasına yol açmış ve tavşanı köpeğin elinden almıştır. Burada nasıl bir hukuka uygunluk sebebi bulunmaktadır?
a) Meşru müdafaa b) Zaruret hali c) İhkak-ı hak d) Özel hukuktan doğan bir yetkinin kullanılması e) Bu olayda hiçbir hukuka uygunluk sebebi bulunmamaktadır.
S. 23. Aşağıdakilerden hangisi, adam çalıştıranın sorumluluktan kurtulabilmesi için ispat etmesi gereken hususlardan biri değildir?
a) Çalışanın seçiminde gereken özeni gösterdiğini b) çalışana talimat vermede gereken özeni gösterdiğini c) Çalışanı denetlemede gereken özeni gösterdiğini d) Zararın ortaya çıkmasında kusurunun olmadığını e) Bu sayılanların hepsini ispat etmek zorundadır.
S. 24. A, çatısının aktarılması için çatı ustası B ile anlaşmıştır. B, bu iş için kendisi gelmemiş, yardımcılarını göndermiş, yardımcılardan C, işi görürken elinden düşürdüğü kiremit ile D’nin yaralanmasına yol açmıştır. Buna göre D kim ya da kimler aleyhine hangi hükümlere göre dava açabilir?
a) A aleyhine BK. m. 55, C aleyhine BK. m. 41’e göre dava açabilir. b) B aleyhine BK. m. 55, C aleyhine BK. m. 41’e göre dava açabilir c) A ve B aleyhine BK. m. 55, C aleyhine BK. m. 41’e göre dava açabilir. d) Sadece C aleyhine BK. m. 41’e göre dava açabilir. e) Sadece A ve B aleyhine BK. m. 55’e göre dava açabilir.
S. 25. Borç ilişkisinden doğan hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülememesi hangi ilkenin bir sonucudur?
a) Dürüstlük ilkesi b) Nispîlik ilkesi c) Sınırlı sayı ilkesi d) İrade muhtariyeti ilkesi e) Şahıs ile sorumluluk ilkesi
Ödül Soruları:
(Her soru iki puandır).
S. 26. Şark Bülbülü lâkabını Atatürk’ten alan, pek çok türkünün derleyicisi ya da kaynak kişisi olan Diyarbakırlı ünlü sanatçımız kimdir?
a) Celal Güzelses b) Raci Alkır c) Abdurrahman Kızılay d) Muzaffer Sarısözen e) Kazancı Bedii
S. 27. Ermeni çetelerin, 1918 yılında başta Bakü olmak üzere pek çok Azerbaycan şehrine baskın yaparak 20.000’den fazla sivili işkence ile öldürmek ve 60.000’den fazla kişiyi göçe zorlamak suretiyle yapmış oldukları katliam ve soykırım münasebetiyle “Azerbaycanlıların soykırım günü” olarak ilan edilen gün hangisidir?
a) 14 Şubat b) 18 Şubat c) 15 Mart d) 31 Mart e) 4 Nisan
S. 28. İslâm’ın Bugünkü Meseleleri, Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik gibi pek çok telif ve tercüme eserin sahibi olan, Selçuk Üniversitesi’nin de rektörlüğünü yapan ve bu görevini sürdürürken 1983 yılında, genç yaşta vefat eden değerli bilim ve fikir adamımız aşağıdakilerden hangisidir?
a) Prof. Dr. Erol Güngör b) Prof. Dr. Mümin Köksoy c) Prof. Dr. Halil Cin d) Prof. Dr. Orhan Türkdoğan e) Prof. Dr. Fuat Köprülü
Başarılar Dilerim
Prof. Dr. Şahin AKINCI